35. Stegeman - Veltman

Stegeman
Onze voormoeder Joanna Stegeman, gehuwd met Jan Luttikhuis op Kalter, was dus (zoals reeds in hoofdstuk 10 vermeld) van het Stegeman in Lemselo. Dit erf was een bodegoed. Dit wil zeggen dat het de boodschapper was van de eigenaar naar de andere erven van die eigenaar in de buurt. Het lag op slechts enkele honderden meters afstand van Wolbert en het was groter dan de laatste. Na de markegrondverdeling in 1840 was het meer dan 50 ha.
Joanna was het vierde kind van Evert Stegeman en Jenne Nihuis uit Volte. Dit echtpaar heeft in totaal elf kinderen gehad, waarvan er velen jong stierven. Gerrit Jan, het negende kind, bleef als enige jongen over.
Deze Gerrit Jan huwde twee keer maar had slechts twee zonen uit het eerste huwelijk. De oudste trouwde op 21-jarige leeftijd maar kwam vijf jaar later kinderloos te overlijden. De tweede zoon is jong gestorven.
Hiermee kwam dus een einde aan dit geslacht in de mannelijke lijn op Stegeman. Echter een van de andere dochters van Evert en Jenne, ook Jenne genaamd, huwde met Jan Oonk (Lemselo) en een dochter van dit paar kwam met haar man, Adolf Lutke Veltman uit Breklenkamp, op Stegeman wonen en boeren in 1811. Zie het schema hieronder.

Evert Stegeman
Kx 1739
Jenne Nihuis
|
+ Joanna Stegeman ° 1746
| Kx 1766
| Jan Luttikhuis op Kalter
|
+ Jenne Stegeman ° 1754
| Kx 1778
| Jan Oonk
| |
| - Janna Oonk ° 1785
| . Kx 1811
| . Adolf Lutke Veltman ° 1787 † 1843 (U.S.A.)
|
- Gerrit Jan Stegeman ° 1757
. Kx 1779
. Geertr.Schuurman
. |
. - Jan Stegeman ° 1784 † 1810
. . Kx 1805
. . Susanne Scheepers

Adolf noemde zich prompt Stegeman. Toen het erf, totaal omvattend ruim 14 ha. inclusief het Olde Stegeman, in 1829 door de domeinen te koop werd aangeboden, werd Adolf koper voor ƒ 1550,-.
Het plaatsje het Berkenrot, links naast Olde Stegeman en vroeger deel uitmakende van het Stegeman, werd in 1828 reeds verkocht aan Jan Hendrik Veltman, ook uit Breklenkamp, en volgens samensteller een broer van Adolf.
Een gevelsteen door Jan Hendrik Veltman in dit huis aangebracht is bij latere verbouwingen gespaard gebleven. De metselaar of steenhouwer heeft een fout gemaakt bij het vervaardigen van deze steen: hij heeft een M gekapt op de plaats waar een H had moeten staan.

I M V M        J an  H endrik  V elt M an
M A I E L      M aria  A leida  J ansink  E he L uyden
       8  
1828 24          24-8-1828

Jan Hendrik Veltman had daarvoor in Lingen in Duitsland gewoond en is daar waarschijnlijk tapper geweest. Hij maakte van 't Berkenrot ook een herberg: de stalen beugel waaraan het bord "Herberg" hing zit nog in de voorgevel.
Adolf Stegeman was een apart man. Hij maakte met veel mensen ruzie, kwam voor allerlei kwesties bij de rechter terecht en verloor al die zaken. In 1839 kreeg hij grote plannen, hij wilde naar Amerika. Hij verkoopt het Stegeman aan zijn broer Jan Hendrik, brengt zijn gezin onder op het plaatsje 't Berkenrot en vertrekt zelf samen met een neef van zijn vrouw naar het verre westen. Daar komt snel een eind aan zijn avontuur. Kort na aankomst komt hij te overlijden, datum en plaats onbekend.
Bernard, de enige zoon van Adolf, trouwt en blijft met z'n gezin op 't Berkenrot wonen tot 1878. Hij vertrekt dan naar de gemeente Losser. Van deze Bernard stammen bijna alle Stegemans wonend in Oldenzaal en omgeving af.

Veltman op Stegeman
Vanaf 1839 boert dus Jan Hendrik Veltman op Stegeman en hij laat in 1851 het geheel na aan zijn zoon Jan Berend die in 1838 getrouwd was en dat nog twee keer doet als zijn eerste twee vrouwen overlijden. Bij het derde huwelijk in 1852 blijkt ook deze Jan Berend aparte ideeën te hebben, zoals voorheen zijn oom Adolf Lutke Veltman. Hij zegt op het gemeentehuis in Weerselo dat hij, omdat hij in Duitsland (Oude Lingen, Hannover) geboren is, eigenlijk Joann Bernard Veltmann heet en zijn inmiddels overleden vader Joann Heinrich Veltmann inplaats van gewoon Jan Hendrik Veltman zoals deze zich altijd genoemd heeft. Hij kwam tenslotte gewoon uit Breklenkamp. Jan Berend ondertekent zijn huwelijksakte echter gewoon met J.B. Veltman.
Door verschrijving in de loop der jaren is de t veranderd in een d maar de dubbele n is gebleven en zo heten de nakomelingen van Jan Berend tegenwoordig Veldmann.

Wolbert op Stegeman
Jan Berend sterft in 1861 en laat zijn derde vrouw Janna ter Wee achter met zeven kinderen, uit elk van zijn drie huwelijken een paar. Met deze weduwe Veltman trouwt in 1862 Gerhard Wolbert, 48 jaar, de zoon uit het eerste huwelijk van Joanna Olde Hamsink met Jan Wolbert.
Hier begint nu de periode van een Wolbert op Stegeman. Uit het huwelijk van Gerhard en Janna ter Wee worden vier kinderen geboren en samen met de kinderen Veltman is het een groot en ingewikkeld gezin. Als de gemeente Weerselo rond 1878 een lijst maakt van de gezinssamenstellingen ziet dat van Gerhard en Janna er als volgt uit:
Wolbert, Gerhardus ° 6-7-1814
Ter Wee, Janna ° 6-8-1825
Wolbert, Geertrui (dochter) ° 20-11-1863
Wolbert, Jan (zoon) ° 24-6-1667
Wolbert, Hanna (dochter) ° 23-7-1869 +20-2-1871
Wolbert, Euphemia (dochter) ° 28-8-1873
Veldman, Janna (stiefdochter) ° 17-4-1839
Veldman, Jan Hendrik (stiefzoon) ° 22-5-1845
Veldman, Jannes (stiefzoon) ° 7-1-1850
Veldman, Gerardus (stiefzoon) ° 3-5-1855
Veldman, Janna (stiefdochter) ° 15-4-1861
Wesselink, Aleida (werkbode) ° 1-6-1841
Wesselink, Maria (vrouw van Gerardus Veldman) ° 13-5-1856
Snijders, Johannes (knecht) ° 21-9-1863
Van de zeven kinderen uit de voorgaande huwelijken van Jan Berend Veldman is er één vrij jong gestorven en één, de stiefdochter Susanne, de deur uit. Zij is gehuwd met Jan Telgenkamp, stoomwever te Oldenzaal. Gerard Veltman (1855) en zijn vrouw Maria Wesselink wonen tijdelijk in bij Gerhard en Janna en gaan, als het Olde Stegeman vrij komt van de huurder, daar verder boeren.
Jannes Veltman (1850), gehuwd met Marie Olde Loohuis, gaat na het vertrek van Bernard Stegeman in 1878 naar het Berkenrotplaatsje. Waar de andere stiefkinderen zijn gebleven is niet uitgezocht.

Publieke verkoop Stegeman
Beginnend bij Jan Hendrik Veltman in 1829 en 1839 en later door Gerhard Wolbert is er steeds hypotheek genomen van een geldschieter in Duitsland met als onderpand het erf Stegeman. In 1880 heeft deze Heinrich Wess uit Holthausen Ambt Lingen ƒ 6200,- tegoed en blijven de rentebetalingen door Gerhard Wolbert en de Veltmans uit. Wess eist een publieke verkoop van het Stegeman, dat dan op dat moment bijna 53 ha. groot is. Op 14-6-1881 vindt deze verkoop plaats en het is jammer dat de akten daarover door notaris Poorter opgemaakt niet geheel volledig zijn. De belangrijkste kopers zijn:
Gerhard Wolbert: het oorspronkelijke Stegeman
Gerard Veltman: het Olde Stegeman
Jan Veltman: het Berkenrot
Gerrit Jan Vennegoor uit Berghuizen: plaatsje Smellink, zonder grond
Lambert Kalter/Wolbert: een stuk weidegrond
Johannes Linderhof uit Berghuizen: een stuk grond
Uit de akten is niet duidelijk op te maken hoeveel iedere koop omvat aan oppervlakte. In elk geval is het Stegeman gesplitst in drie delen.
Gerhard Wolbert komt in 1892 te overlijden, 78 jaar oud. Jan, de zoon van Gerhard, boert verder op het nu kleinere Stegeman.

De drie kinderen van Gerhard Wolbert en Janna ter Wee
Geertrui Wolbert (° 1863) trouwt met Hendrik Tijdhof uit Lemselo. Zij zijn de ouders van Naats Jens, Gerard de aannemer en Hanna, de vrouw van Egberts Dieks. Hendrik Tijdhof had in 1899 het Naatsboer gekocht van winkelier Smudde in Oldenzaal en Trui zijn vrouw is bij haar zoon Naats Jens in blijven wonen. Zij werd Bloomn-Trui genoemd en van haar wordt verteld dat ze zo'n breed achterwerk had dat ze niet meer in een rijtuig of anderzins vervoerd kon worden. Naats Jens verplaatste zijn moeder toen via de stötkoar [driewielig onderstel met kiepbare bak] waar ze achterin ging zitten met de benen vrij hangend. Waren ze op de plaats van bestemming dan liet Jens de bak een beetje kiepen en stond Trui weer met beide benen op de grond.
Euphemia Wolbert (° 1873) huwde ook met een Tijdhof, met Gradus een broer van Geertrui's man Hendrik. Gradus en Euphemia zijn de ouders van Lammerstoon, Hanna de vrouw van Schépers Toon en van Marie die naar het klooster ging.
Jan Wolbert (° 1867) trouwt in 1894 met Geziena Scholten. Ze krijgen drie zonen en twee dochters en deze drie zonen worden later ter onderscheiding van de andere Wolberts 'de Stegnmans keerls' genoemd omdat ze op het Stegeman werden geboren en opgroeiden.
Het Stegeman waar Jan dus op boerde was in 1902 10 ha. kleiner geworden. De zussen van Jan, Geertrui en Euphemia en de halfzus Susanna Veltman, eisten toen namelijk hun kindsdeel uit de boerderij op. Jan had daartoe het geld niet of kon het niet lenen en de drie eiseressen kregen in totaal 10 ha. grond uit het Stegeman toebedeeld, dat ze verkochten aan Jens Wolbert, zie hoofdstuk 20.
Jan Wolbert is erg jong gestorven, hij overlijdt in 1905, slechts 38 jaar oud. Voor zijn te vroege dood worden twee oorzaken genoemd. Volgens zoon Bernard (°1900) heeft hij met paard en wagen een ongeluk gehad. Zijn jonge paard voor de boerenwagen schrok van een opvliegende vogel en sloeg op hol. Jan had slechts twee planken op zijn wagen en zat dus op die planken tussen de voor- en achterwielen. Hij viel eraf en kwam onder de achterwielen terecht. Na enige weken of maanden is hij overleden. De andere lezing is van aannemer Gerard Tijdhof, zijn oomzegger, die beweerde dat Jan aan T.B.C. leed en langer ziek is geweest.
Geziena Scholten zit in 1905 met een boerderij en vijf kinderen tussen drie en tien jaar. Het verhaal gaat dat ze op de volgende manier weer aan een man kwam. Jan Veldman (°1850), getrouwd met Marie Olde Loohuis en wonend op het Berkenrot, had een zoon Gerard Jan. Geziena Scholten bood Marie Olde Loohuis een mooi zondags kleed (jurk) voor haar zoon Gerard Jan en de koop werd gesloten. Ze hebben nog lang en misschien ook wel gelukkig samen geleefd. Sien overleed in 1956 en Gerard Jan in 1966. Het boerenhuis Stegeman met omliggende grond was inmiddels in het bezit gekomen van Johan Wolbert, zie hoofdstuk 20b. Deze heeft het oude huis enige jaren geleden laten slopen, zodat van het eens zo grote Stegeman niets is overgebleven.
De drie zonen van Jan Wolbert en Geziena hadden inmiddels hun heil ergens anders gezocht. Ze hebben voor veel Wolberts gezorgd deze drie mannen, zie het onderstaande schema. De twee dochters zijn getrouwd naar Ootmarsum, respectievelijk met een Weustink en een Koldermeule.