Beste bezoeker, het is toegestaan dit verslag voor privé doeleinden te gebruiken.
Het is echter niet toegestaan dit verslag of delen daarvan te kopieëren, en op een andere internetsite
ter beschikking te stellen en/of openbaar te maken dmv druk, fotokopie zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van mij. Voor vragen, bijv. over links, kun je me altijd emailen.
Statestieken

Bougainville (F. Springer)

Boekverslag 5 januari 1997. Gemaakt door Walter ter Maten, Son en Breugel.


Auteur: F. Springer.
Titel: Bougainville.
Uitgeverij: Uitgeverijen Singel 262, Amsterdam, 1981.
Aantal pagina's: 154.
Opmerking: Bekroond met de F. Bordewijk-prijs, 1982.

Ander werk:

Evaluatie:

Het boek wordt verteld door Bo, die als Tijdelijk Zaakgelastigde in Bangladesh, daar in 1973 de nieuwe ambassade van Nederland moet opbouwen. Bo ontmoet hier ook zijn vroegere schoolmakker Tommie Vaulant, die thans diplomaat is bij de VN. Bo en Tommie hebben hun jeugd samen doorgebracht in Malang op Java. Vlak na de oorlog hebben zij hun middelbare school voortgezet in Nederland. Beiden konden echter moeilijk aarden in Nederland. Hun onrust stuurt ze over de hele wereld.
Gezien de achterflap-info had ik verwacht dat eerder duidelijk met een "pakketje papieren" op de proppen zou geworden komen. Hier zou informatie instaan over Tommies opa. Nu heb je in het begin twee verhalen: het verhaal van Bo in Bangladesh, wat wordt afgewisseld met een stuk in een ander tekst-font dat gaat over de ontmoetingen die iemand heeft gehad met Multatuli en met Mata Hari. Op dat moment is nog niet duidelijk wat het verband is met het verhaal van Bo. Het enige wat er steeds bij staat is "Malang, Java, 1934-1938", maar de verhalen zijn dus soms ouder. Pas op bladzijde 58 staat er een opmerking tussen haakjes, waaruit het verband blijkt: de verhalen gaan inderdaad over de opa van Tommie, de opa van zijn moeders kant. De opa van Tommie is eigenlijk een heel interessante figuur. Hij sympatiseert met de ideeën van Multatuli en heeft zeer sociale gevoelens ten opzichte van de Javaan. Door de Hollanders wordt deze nog steeds uitgeknepen, zeer tegen de zin van deze opa. Tommies opa is dus eigenlijk niet zo geliefd in het zaken- en diplomatenwereldje van het koloniale Nederlands-Oost-Indië. En als hij dan zegt dat Multatuli hem nog over zijn bol heeft geaaid toen hij nog klein was, lachen ze hem uit. Het is tragisch voor hem dat hij het niet bewijzen kan, zelfs niet dat hij bij Multatuli op bezoek is geweest. Diens zoon kan het zich niet meer herinneren: er kwamen zoveel mensen langs in die tijd. Als de opa van Tommie zich dan ook nog een keer laat ontvallen dat hij de latere Mata Hari op de heenreis naar Nederlands-Oost-Indië intiem heeft gekend, zijn de lachsalvo's niet van de lucht. Als de opa, die bij het gezin van zijn dochter inwoont, weer een keer nadrukkelijk waarschuwt voor de wraak van de Javaan, wordt hij verbannen naar de achtergalerij. Van die plek kennen Tommie en Bo hem.
Tommie verdrinkt in Bangladesh. Bo krijgt het pakket met aantekeningen van Tommies opa toegestuurd door Tommies weduwe. Er staan ook aantekeningen van Tommie tussen. De saaie tijd in Bangladesh wordt door Bo gedood door ze door te lezen. Tommie en zijn opa blijken allebei zeer gevoelig voor vrouwen te zijn en ze hebben er ook veel tijd voor. Maar de opa is eigenlijk het interessantst van beiden. Tommie droomt van prachtige stranden. Het strand waar hij overlijdt is één van de top locaties waar hij altijd al graag naar toe had willen gaan. Een andere droomlokatie is Bougainville, één van de Salomons eilanden in de Stille Zuidzee, ten oosten van Nieuw Guinea. Opa is destijds financieel gunstig getrouwd. Hij kon zich daardoor volledig concentreren op het schrijven van politieke analyses: een man tussen twee werelden. Met oog voor de omstandigheden van de Javaan stond hij ook in het milieu van avondparties, kaartspelen met veel schulden, veel drinken en veel amoureuze verhoudingen. Tommies opa is een sympathieke, tragische figuur: goede bedoelingen, gevreest om zijn scherpe pen, later geworden tot een ongevaarlijke gek.
De wereld van Bo is een diplomatiek wereldje, eveneens met veel parties en informele contacten. Ook hier spelen vluchtige contacten en veel drinken een grote rol. Een luizenleventje, er is veelal niets te doen. Een zelfde wereldje komt boven in de aantekeingen van Tommie over zijn leven bij de VN. Extra hier is dat je je in de kijker bij een belangrijke chef moet spelen om vooruit te komen. Leuk zijn de sarcastische opmerkingen over hoe je met andere belangrijke personen moet omgaan en hoe 'zuinig' Nederland zijn ambassade financiert. Ook het commentaar op mede-diplomaten en over het branie gedrag van ondernemers is leuk. Aardig zijn ook de reacties van de buitenlanders op de olieboycot die Nederland te verstouwen kreeg door zijn houding ten opzichte van Israël in 1973.
Bij de reünie van de middelbare school ziet de klas elkaar weer: de schreeuwers van toen zijn nog steeds schreeuwers, de stille figuren zijn nog steeds stil. Op de reünie laat men zien wat men geworden is en laten de anderen blijken dat je blijkbaar toch niet dát hebt bereikt waar zij je destijds toe instaat achtten. Bo ontmoet hier Madeleen, de oude schoolliefde van Tommie. Als zij zich laat ontvallen dat zij en Tommie later nog eens een hotel in zijn gedoken, kan Bo een avontuur van Tommie uit diens aantekeningen ineens plaatsen....
Het is een vlot en nuchter geschreven boek, waarbij de afzonderlijke verhaaltjes later prachtig in een geheel vallen. Zoals gezegd vind ik de interessantste figuur de opa van Tommie. Maar ook de rol van Bo komt goed uit de verf (maar daar zorgt een ik-figuur natuurlijk altijd voor). De figuur Tommie is louter bedoeld als verbindend tussen Bo en 'die opa'. De vrolijke partie-werelden tijdens het koloniale verleden en die van de huidige diplomatenwereld zijn onthullend: er werd (toen met jenever) en wordt (nu met whisky) wat afgedronken en er is heel wat poeha. Maar de parties zijn belangrijk bij het onderhouden van het informele circuit. Voor Bo, die zijn ambassade in een zeer onrustige periode moet opzetten, zijn ze zelfs zeer belangrijk: hoe ontvang je bijvoorbeeld een baggerzuiger in deze chaotische omgeving? Bo en Tommie kenden door hun Javaanse verleden deze partiewereld heel goed en waren dus bij uitstek geschikt voor het diplomatenwereldje.



Als je dit evaluatie-verhaal gebruikt stel ik het zeer op prijs als je dit even laat weten door middel van een emailtje.



Terug naar Boekverslagen-Homepage.